"Zamieć" Jan Brzechwa

Wszystko dzieje się za sprawą wichru…

Sufit, ściany, podłoga

są jak pudełko wyłożone watą,

w którym chronię moje trzy klejnoty -

milczenie, ciszę i sen.

Za oknem wysoka ciemność

aż do nieskończoności,

aż do utraty tchu -

zamieć.

Śnieg po kolana,

śnieg po oczy,

śnieg po kres nadziei i domysłu.

Zaspy nas rozdzieliły,

zaspy stanęły pomiędzy nami.

Na próżno cię wypatruję,

daremnie czekam twojego powrotu.

Zaspy śnieżne majaczą na drogach,

wszystko dzieje się za sprawą wichru…

W parku pod drzewem

leży zlodowaciały trup -

wróbel zamordowany!

Wszystko dzieje się za sprawą wichru…

Z tyłu, za plecami

buzuje ogień w piecu -

trzepoce.

Z głębin mroku

o szyby, w szyby, szyby

smaga śnieg -

trzepoce.

Ciepło i chłód przemawiają

takim samym głosem.

Wszystko dzieje się za sprawą wichru…

Nie ma ciszy, nie ma snu…

Jest tylko milczenie.

Wszystko dzieje się za sprawą wichru.

Jan Brzechwa

ilustracja: Alphonse Maria Mucha
http://www.the-athenaeum.org/art/by_artist.php?Artist_ID=1984

"Twój los" Jan Brzechwa

Jesteś bielsza od płótna i bielsza od soli,

Gdy twe serce przeze mnie czerwoną krwią boli.

Jesteś bielsza od soli i bielsza od kredy,

Gdy tak za mnie spożywasz gorycze i biedy.

Jesteś za mnie stroskana i za mnie żałobna,

I po domu się snujesz samotna, osobna.

Życie twoje upływa niejako podziemnie -

Bez wyrzutu, bez żalu tak brzydniesz przez mnie;

Nie dla siebie, lecz dla mnie. I życie nie nasze,

Ale twoje się zmienia w te łzy i w ten kaszel.

A ja tylko się śmieję i śpiewam, a wtedy

Jesteś bielsza od płótna i bielsza od kredy,

I nie pytasz, dlaczego i kto się przyczynił,

Żem w twym losie mym losem niewinnie zawinił.

Jan Brzechwa

"Łzy św. Wawrzyńca" Jan Brzechwa

Niewitany przychodzę, nieżegnany odchodzę,

W twej pamięci przemijam jak kurzawa na drodze,

A nade mną przelata wierny wicher gościńca,

Bym się skradał w tym wichrze jak tropiony złoczyńca.

Opowiadam bezładnie obojętnym księżycom,

Że twe imię na pewno pachnie mgłą i żywicą,

Że przez twoje źrenice nieskończoność przepływa,

I że jesteś nie moja, i że jesteś nieżywa.

Czemu milczysz i bledniesz? Czyjaż wina w tym, czyjaż,

Że mnie bardziej milczeniem niż słowami zabijasz?

Ja tu stoję tak dawno, ja tu czuwam daremnie,

Ach, dlaczego te słowa umierają beze mnie?…

Nie wiem, nie wiem! Ja jestem jak kurzawa na drodze,

Niewitany przybyłem, nieżegnany odchodzę,

Już mnie nie ma, już ginę na zakręcie gościńca,

Płaczą, płaczą nade mną łzy Świętego Wawrzyńca.

Jan Brzechwa

"Na mojej małej wyspie" Jan Brzechwa

Widma dalekich lądów szaleją i majaczą,

Widma dalekich lądów trwają śród gwiazd wieczyście -

Na mojej małej wyspie sny moje małe płaczą,

I opadają na nią słotne, wilgotne liście.

Samotne oceany na błędnym niebios kresie,

Nizają pracowicie mistyczne swe pierścienie -

Na mojej małej wyspie, w moim umarłym lesie,

Stała się mgła i duszność, i północ, i milczenie.

W tę wiekuistość wierzę, i w gór przestrzenność wierzę,

Czuję, że krople Boga padają na ich zbocza -

Na mojej małej wyspie na wznak, jak chmura leżę,

I liczę mej agonii powolne zeszłorocza.

I wierzę, że w tryumfie nadciągną dni słoneczne,

Tętniące krwią bezsenną, upałem i kurzawą,

I znajdą na mej wyspie sny moje niedorzeczne,

Sny moje niepotrzebne, pachnące mchem i trawą.

Samotne oceany przeklną swą dal wszechwładną,

Przypływów nieśmiertelnych moc nieśmiertelnie chorą,

Widma dalekich lądów na piersi moje padną,

I zmartwychwstanę dla nich słotną, wilgotną zmorą.

Jan Brzechwa

ilustracja: Jacek Yerka "Bezludna Wyspa"
http://www.yerkaland.com/pl/galeriay2p.php

"Cztery dni" Jan Brzechwa

Byłem lądem przez pierwszy dzień -

Deptały mnie miliony nóg,

Czułem na twarzy rdzę, popioły, kurzawę...

Z wulkanicznych tchnień

Piersi mych wygiętych w łuk

Wyrzucałem mękę skamieniałą w lawę.

Jęczałem ze dna otchłani,

Z głębin, które milczą niewidzialne,

Dyszałem w skwary upalne

Upałem bezwilgłej krtani.

Cierpiałem wieczystym znużeniem

Przenikającym w rdzeń:

Byłem lądem przez pierwszy dzień

I nikt się nie zmiłował nad moim cierpieniem.

Byłem morzem przez drugi dzień -

Lękała mnie własna bezdenność,

Wód bezsenność i fal bezimienność,

I bezsilna niewysłowność drżeń

Ożywiających powierzchnię.

Krwawiła we mnie czerwień słońca, gdy się zmierzchnie.

Czerwień krwawa - bez krwi

I czerwone korale przegięte na kształt brwi

Wyrastające we mnie.

Daremność, której nie wyśnię, sny, których nie udaremnię,

Sączyły się słonym strumieniem

Przenikającym w rdzeń:

Byłem morzem przez drugi dzień

I nikt się nie zmiłował nad moim cierpieniem.

Byłem niebem na trzeci dzień -

Gwiazdy mi śpiewały chorały

I padał na mnie wielki zagadkowy cień,

Przed którym planety znikały.

Dźwigałem w źrenicach piekło słoneczne,

Dźwigałem rzeczy wieczne

I bezcielesne jak tajemnica -

Czułem zimną powierzchnię księżyca,

Gdy na wargach mych gasł,

A ze mnie wypływał w pobliskie światy Czas

I płynął, i płynął strumieniem

Przenikającym w rdzeń:

Byłem niebem przez trzeci dzień

I nikt się nie zmiłował nad moim cierpieniem.

Czwartego dnia przyszedł ktoś o rozwianych włosach,

Przyszedł ktoś mocny, o kim wiedziałem we śnie,

I zabił mnie jednocześnie -

Na lądzie, na morzu i w niebiosach.

Jan Brzechwa

ilustracja: autor Macivs," Ląd, morze, niebo"

http://www.digart.pl/praca/1745389

„Oczekiwanie” Jan Brzechwa

Czekam dzisiaj na ciebie. Czy ty wiesz, co to znaczy
Na ciebie, miła, czekać, jak ja - nadaremnie?
Nie ma gorszego smutku i większej rozpaczy,
I męki, co jak płomień przepływa przeze mnie.

Minuty i sekundy oczy moje liczą.
Jest ich wiele. Godzina mija za godziną.
A ja czekam i serce zatruwam goryczą.
I łzy niepowstrzymanie po twarzy mi płyną.

Już nie przyjdziesz, nie przyjdziesz! Spełniłaś tę zbrodnię,
Która mnie tak okrutnie przybliża do grobu.
Obok snują się twarze, mijają przechodnie...
Ciebie jednej nie widać! I nie ma sposobu.

Zaraz, wyjdę, pobiegnę.... Może cię dopadnę
Za węgłem, na ulicy i gniewem ogłuszę:
I ręce ci wykręcę, ręce takie ładne,
I będę wniebogłosy przeklinał twą duszę.

Nikczemna! Znowu we mnie obudziłaś zwierzę,
A ja tego żałują i wstydzę się później.
Już korzę się przed tobą, u stóp twoich leżę,
A jeszcze się buntuję, złorzeczę i bluźnię.



Jan Brzechwa

"Alchemia roślin" Jan Brzechwa

Dzień gorętszy od serca nie sprzyja marzeniu -

Ucieknijmy od słońca i uśnijmy w cieniu,

Będzie skwarne południe wisiało nad nami,

Będą drzewa szumiały w nasz sen gałęziami,

Srebrna miazga obłoków przypomni powiekom,

Podróż taką niebyłą, i taką daleką,

I to wszystko, co nigdy nie staje się we śnie,

Tego dnia śnić się będzie wszystkim jednocześnie.

Przyjdzie człowiek o jednem roślinnem imieniu

I pstrokatą dziewczynę zacałuje w cieniu:

Drzewny duch ich połączy i wiośnie przeznaczy,

Aż każdemu się przyśnią dziwniej lub inaczej.

Pójdą razem ulicą od sieni do sieni,

Do domów, gdzie cieniście będziemy uśpieni,

I powierzą nam swoje skłócone imiona,

Pstrokate i roślinne - te dwa: on i ona.

Od tych imion się zacznie. Bo gdy imię śni się,

Niknie zarys cielesny, a duch trwa w zarysie,

Aż resztę oczu gasi mimowolna władza,

Która nieprzebudzonych ze snu wyprowadza.

śpieszmy się! Czas nam w drogę, a niema już czasu,

Drzwiami można wypłynąć, nie ruszając zasuw,

I w te światy roślinne i światy pstrokate

Popłynąć na kwietniową, na nową krucjatę.

Śpieszmy się! Czas nam w drogę! Świat za światem dąży

I z daleka lśni obłok atłasowej komży.

Ach, to Bóg się przyłączył do naszych koszmarów,

Opuściwszy swych niebios księżycowy parów:

Wspólna leży nam droga i niewiara wspólna,

I buszuje przed nami nicość nieutulna,

I światy niebywałe, zaklęte w imiona,

Pstrokaty i roślinny - te dwa: on i ona.

Karczma wisi na drodze. Popłyńmy do karczmy

I byt jej zielonością kwietniową obarczmy…

Tam w gąsiorach z bursztynu jest patoka złota

Dla ptaków i aniołów strudzonych w przelotach.

Nie zna trudu marzenie wyzwolone z ciała,

Płyńmy, płyńmy dopóki jawa nie nastała.

Jakiś kościół pękaty w słońcu nas dogonił,

Całą kwadrę za nami kopułami dzwonił,

Aż się wreszcie uwikłał w lazurowych gąszczach

I odleciał z brzęczeniem złotego chrabąszcza.

Jeszcze słońce, na oślep, tratując przestrzenie,

Chlusnęło w naszą smugę zawistnym płomieniem,

I stoczyło się w próżnię, gdzie wieczność pochmurna

Włożyła je na palec, jak pierścień Saturna.

Odtąd nic się nie działo niżej, ani wyżej,

Nie było już oddali, nie było pobliży,

Wieczność stała się czasu i kresu mogiłą,

Ale samej wieczności także już nie było,

I nasz lot, odkąd minął kosmiczne ogromy,

Pozbawiony tych mijań - stał się nieruchomy,

I jeszcze tylko drgały raz-po-raz imiona:

Pstrokate i roślinne. Te dwa. On i ona.

Z dwojga imion powstało nowe imię - trzecie -

Nieznane jak świat światem, nienazwane w świecie,

Obudziło nas wszystkich uśpionych w południe,

Ocuciło nam dusze wędrujące złudnie,

I kazało klęczącym pod gwiezdną ulewą,

W dół i w górę wyrastać, jak zielonym drzewom.

Przyjdźcie do mnie i spójrzcie jak szumię wysoko

Moją duszą liściastą i drzewną powłoką,

Przyjdźcie do mnie, do prostej, wesołej topoli,

Której nic już się nie śni i nic już nie boli.

Jan Brzechwa

ilustracja: topola wielkolistna, autor zdjęcia Józef Babij
http://plantsgallery.blogspot.com/2008/03/populus-lasiocarpa-topola-wielkolistna.html