"Chmury" Wisława Szymborska

Z opisywaniem chmur

musiałabym się bardzo śpieszyć -

już po ułamku chwili

przestają być te, zaczynają być inne.

Ich właściwością jest

nie powtarzać się nigdy

w kształtach, odcieniach, pozach i układzie.

Nie obciążone pamięcią o niczym,

unoszą się bez trudu nad faktami.

Jacy tam z nich świadkowie czegokolwiek -

natychmiast rozwiewają się na wszystkie strony.

W porównaniu z chmurami

życie wydaje się ugruntowane,

omal że trwałe i prawie że wieczne.

Przy chmurach

nawet kamień wygląda jak brat,

na którym można polegać,

a one cóż, dalekie i płoche kuzynki.

Niech sobie ludzie będą, jeśli chcą,

a potem po kolei każde z nich umiera,

im, chmurom nic do tego

wszystkiego bardzo dziwnego.

Nad całym Twoim życiem i moim, jeszcze nie całym,

paradują w przepychu jak paradowały.

Nie mają obowiązku razem z nami ginąć.

Nie muszą być widziane, żeby płynąć.

Wisława Szymborska

"Notatka" Wisława Szymborska

Życie – jedyny sposób, żeby obrastać liśćmi,

łapać oddech na piasku, wzlatywać na skrzydłach;

być psem, albo pogłaskać go po ciepłej sierści;

odróżniać ból od wszystkiego, co nim nie jest;

mieścić się w wydarzeniach, podziewać w widokach,

poszukiwać najmniejszej między omyłkami.

Wyjątkowa okazja, żeby przez chwilę pamiętać,

o czym się rozmawiało przy zgaszonej lampie;

i żeby raz przynajmniej potknąć się o kamień,

zmoknąć na którymś deszczu, zgubić klucze w trawie;

i wodzić wzrokiem za iskrą na wietrze;

i bez ustanku czegoś ważnego nie wiedzieć.

Wisława Szymborska

ilustracja: Bec Winnel „Infectious Ivy”
http://becwinnel.com

"Czwarta nad ranem" Wisława Szymborska

Godzina z nocy na dzień.

Godzina z boku na bok.

Godzina dla trzydziestoletnich.

Godzina uprzątnięta pod kogutów pianie.

Godzina, kiedy ziemia zapiera nas.

Godzina, kiedy wieje od wygasłych gwiazd.

Godzina a-czy-po-nas-nic-nie-pozostanie.

Godzina pusta.

Głucha, czcza.

Dno wszystkich innych godzin.

Nikomu nie jest dobrze o czwartej nad ranem.

Jeśli mrówkom jest dobrze o czwartej nad ranem

- pogratulujmy mrówkom. I niech przyjdzie piąta,

o ile mamy dalej żyć.

Wisława Szymborska

ilustracja Vladimir Kush
http://www.zuzafun.com/surreal-pictures

***[Nicość przenicowała...] Wisława Szymborska

Nicość przenicowała się także i dla mnie.

Naprawdę wywróciła się na drugą stronę.

Gdzież ja to się znalazłam -

od stóp do głowy wśród planet,

nawet nie pamiętając, jak nie było nie być.

O mój tutaj spotkany, tutaj pokochany,

już tylko się domyślam z ręką na twoim ramieniu,

ile po tamtej stronie pustki na nas przypada,

ile tam ciszy na jednego tu świerszcza,

ile tam braku łąki na jeden tu listeczek szczawiu,

a słońce po ciemnościach jak odszkodowanie

w kropli rosy - za jakie głębokie tam susze!

Gwiezdne na chybił trafił! Tutejsze na opak!

Rozpięte na krzywiznach, ciężarach, szorstkościach i ruchach!

Przerwa w nieskończoności dla bezkresnego nieba!

Ulga po nieprzestrzeni w kształcie chwiejnej brzozy!

Teraz albo nigdy wiatr porusza chmurą,

bo wiatr to właśnie to, co tam nie wieje.

I wkracza żuk na ścieżkę w ciemnym garniturze świadka

na okoliczność długiego na krótkie życie czekania.

A mnie tak się złożyło, że jestem przy tobie.

I doprawdy nie widzę w tym nic

zwyczajnego.

Wisława Szymborska

ilustracja:
http://jjg1974.wrzuta.pl/obraz/15zq6Vi7zWO/niebo_i_ziemia

"Nic darowane" Wisława Szymborska

Nic darowane, wszystko pożyczone.

Toną w długach po uszy.

Będę zmuszona sobą

zapłacić za siebie,

za życie oddać życie.

Tak to już urządzone,

że serce do zwrotu

i wątroba do zwrotu

i kadży palec z osobna.

Za późno na zerwanie warunków umowy.

Długi będą ściągnięte ze mnie

wraz ze skórą.

Chodzą po świecie

w tłumie innych dłużników.

Na jednych ciąży przymus

                                                                                                                                                                                        spłaty skrzydeł

Drudzy chcąc nie chcąc

rozliczą się z liści.

Po stronie Winien

wszelka tkanka w nas.

Żadnej rzęski, szypułki

do zachowania na zawsze.

Spis jest dokładny

i na to wygląda,

że mamy zostać z niczym.

Nie mogę sobie przypomnieć

gdzie, kiedy i po co

pozwoliłam otworzyć sobie

ten rachunek.

Protest przeciwko niemu

nazywamy duszą.

I to jest to jedyne,

czego nie ma w spisie.

Wisława Szymborska

"Trzeba" Wisława Szymborska

Gwiazdy

gwiazdy niebo zaległy.

Cisza schodzi z wierzchołków miasta.

Trzeba

trzeba miłosnych wierszy

żeby ludzi kochających strzegły.

W planie

w planie w Sześcioletnim Planie

trzeba

trzeba szczęśliwych rodzin.

Niech poezja

pośród nich stanie

na ozdobę wieczornych godzin.

Wisława Szymborska

ilustracja:Eustache Le Sueur "Melpomene, Erato end Polyhymnia"
http://www.art-prints-on-demand.com/a/le-sueur-eustache/melpomene-erato-and-polyh.html

"Pod jedną gwiazdką" Wisława Szymborska

Przepraszam przypadek,
że nazywam go koniecznością.
Przepraszam konieczność,
jeśli jednak się mylę.
Niech się nie gniewa szczęście,
że biorę je jak swoje.
Niech mi zapomną umarli,
że ledwie tlą się w pamięci.
Przepraszam czas za mnogość
przeoczonego świata na sekundę.
Przepraszam dawną miłość,
że nową uważam za pierwszą.
Wybaczcie mi, dalekie wojny,
że noszę kwiaty do domu.
Wybaczcie, otwarte rany,
że kłuję się w palec.
Przepraszam wołających z otchłani
za płytę z menuetem.
Przepraszam ludzi na dworcach
za sen o piątej rano.
Daruj, szczuta nadziejo,
że śmieję się czasem.
Darujcie mi, pustynie,
że z łyżką wody nie biegnę.
I ty, jastrzębiu, od lat ten sam,
w tej samej klatce,
zapatrzony bez ruchu zawsze
w ten sam punkt,
odpuść mi, nawet gdybyś
był ptakiem wypchanym.
Przepraszam ścięte drzewo
za cztery nogi stołowe.
Przepraszam wielkie pytania
za małe odpowiedzi.
Prawdo, nie zwracaj na mnie
zbyt bacznej uwagi.
Powago, okaż mi wspaniałomyślność.
Ścierp, tajemnico bytu,
że wyskrobuję nitki z twego trenu
Nie oskarżaj mnie duszo,
że rzadko cię miewam.
Przepraszam wszystko,
że nie mogę być wszędzie.
Przepraszam wszystkich,
że nie umiem być każdym i każdą.
Wiem, że póki żyję,
nic mnie nie usprawiedliwia,
ponieważ sama sobie na przeszkodzie.
Nie miej mi za złe, mowo,
że pożyczam patetycznych słów,
a potem trudu dokładam,
żeby wydały się lekkie.




Wisława Szymborska



ilustracja ze strony:
http://www.szkolenia.tv/

"Koniec i początek" Wisława Szymborska

Po każdej wojnie
ktoś musi posprzątać
Jaki taki porządek
sam się przecież nie zrobi.

Ktoś musi zepchnąć gruzy
na pobocza dróg,
żeby mogły przejechać
wozy pełne trupów.

Ktoś musi grzęznąć
w szlamie i popiele,
sprężynach kanap,
drzazgach szkła
i krwawych szmatach.

Ktoś musi przywlec belkę
do podparcia ściany,
ktoś oszklić okno
i osadzić drzwi na zawiasach.

Fotogeniczne to nie jest
i wymaga lat.
Wszystkie kamery wyjechały już
na inną wojnę.

Mosty trzeba z powrotem
i dworce na nowo.
W strzępach będą rękawy
od zakasywania.

Ktoś z miotłą w rękach
wspomina jeszcze jak było.
Ktoś słucha
przytakuje nie urwaną głową.
Ale już w ich pobliżu
zaczną kręcić się tacy,
których to będzie nudzić.

Ktoś czasem jeszcze
wykopie spod krzaka
przeżarte rdzą argumenty
i poprzenosi je na stos odpadków.

Ci, co wiedzieli
o co tutaj szło,
muszą ustąpić miejsca tym,
co wiedzą mało.
I mniej niż mało.
I wreszcie tyle co nic.

W trawie, która porosła
przyczyny i skutki,
musi ktoś sobie leżeć
z kłosem w zębach
i gapić się na chmury.



Wisława Szymborska





ilustracja:"W trawie dobrze poleżeć" autor kamykoczlowiek
http://www.digart.pl/praca/3110166

"Portret kobiecy" Wisława Szymborska

Musi być do wyboru.
Zmieniać się, żeby tylko nic się nie zmieniło.
To łatwe, niemożliwe, trudne, warte próby.
Oczy ma, jeśli trzeba, raz modre, raz szare,
czarne, wesołe, bez powodu pełne łez.
Śpi z nim jak pierwsza z brzegu, jedyna na świecie.
Urodzi mu czworo dzieci, żadnych dzieci, jedno.
Naiwna, ale najlepiej doradzi.
Słaba, ale udźwignie.
Nie ma głowy na karku, to będzie ją miała.
Czyta Jaspersa i pisma kobiece.
Nie wie po co ta śrubka i zbuduje most.
Młoda, jak zwykle młoda, ciągle jeszcze młoda.
Trzyma w rękach wróbelka ze złamanym skrzydłem,
własne pieniądze na podróż daleką i długą,
tasak do mięsa, kompres i kieliszek czystej.
Dokąd tak biegnie, czy nie jest zmęczona.
Ależ nie, tylko trochę, bardzo, nic nie szkodzi.
Albo go kocha, albo się uparła.
Na dobre, na niedobre i na litość boską.

Wisława Szymborska



ilustracja: Tamara Łempicka "Portret młodej kobiety w zielonej sukience"
http://www.artstore.pl/tag/kobiety

"Niebo" Wisława Szymborska

Od tego trzeba było zacząć: niebo.
Okno bez parapetu, bez futryn, bez szyb.
Otwór i nic poza nim,
ale otwarty szeroko.

Nie muszę czekać na pogodną noc,
ani zadzierać głowy,
żeby się przyjrzeć niebu.
Niebo mam za plecami, pod ręką i na powiekach.
Niebo owija mnie szczelnie
i unosi od spodu.

Nawet najwyższe góry
nie są bliżej nieba
niż najgłębsze doliny.
Na żadnym miejscu nie ma go więcej
niż w innym.
Obłok równie bezwzględnie
przywalony jest niebem co grób.
Kret równie wniebowzięty
jak sowa chwiejąca skrzydłami.
Rzecz, która spada w przepaść,
spada z nieba w niebo.

Sypkie, płynne, skaliste,
Rozpłomienione i lotne
Połacie nieba, okruszyny nieba,
Podmuchy nieba i sterty.
Niebo jest wszechobecne
Nawet w ciemnościach pod skórą.

Zjadam niebo, wydalam niebo.
Jestem pułapką w pułapce,
zamieszkiwanym mieszkańcem,
obejmowanym objęciem,
pytaniem w odpowiedzi na pytanie.

Podział na ziemię i niebo
to nie jest właściwy sposób
myślenia o tej całości.
Pozwala tylko przeżyć
pod dokładniejszym adresem,
szybszym do znalezienia,
jeślibym była szukana.
Moje znaki szczególne
to zachwyt i rozpacz.


Wisława Szymborska






ilustracja: Tomasz Sętowski, znalezione na blogu
http://www.mojageneracja.pl/4609070/blog/20842470784a7b0ce29d140/0

„Trochę o duszy” Wisława Szymborska

Duszę się miewa.

Nikt nie ma jej bez przerwy

i na zawsze.

Dzień za dniem,

rok za rokiem

może bez niej minąć.

Czasem tylko w zachwytach

i lękach dzieciństwa

zagnieżdża się na dłużej.

Czasem tylko w zdziwieniu,

że jesteśmy starzy.

Rzadko nam asystuje

podczas zajęć żmudnych,

jak przesuwanie mebli,

dźwiganie walizek

czy przemierzanie drogi w ciasnych butach.

Przy wypełnianiu ankiet

i siekaniu mięsa

z reguły ma wychodne.

Na tysiąc naszych rozmów

uczestniczy w jednej,

a i to niekoniecznie,

bo woli milczenie.

Kiedy ciało zaczyna nas boleć i boleć,

cichcem schodzi z dyżuru.

Jest wybredna:

niechętnie widzi nas w tłumie,

mierzi ją nasza walka o byle przewagę

i terkot interesów.

Radość i smutek

to nie są dla niej dwa różne uczucia.

Tylko w ich połączeniu

jest przy nas obecna.

Możemy na nią liczyć,

kiedy niczego nie jesteśmy pewni,

a wszystko nas ciekawi.

Z przedmiotów materialnych

lubi zegary z wahadłem

i lustra, które pracują gorliwie,

nawet gdy nikt nie patrzy.

Nie mówi skąd przybywa

i kiedy znowu nam zniknie,

ale wyraźnie czeka na takie pytania.

Wygląda na to,

że tak jak ona nam,

również i my

jesteśmy jej na coś potrzebni.

Wisława Szymborska

ilustracja: Josephine Wall "Soul", "Dusza"

http://www.deshow.net/cartoon/josephine-wall-paintings-565.html#pic

"Przyjaciołom" Wisława Szymborska

Obeznani w przestrzeniach

od ziemi do gwiazd,

gubimy się w przestrzeni

od ziemi do głowy.

Jest międzyplanetarne

od żalu do łzy.

W drodze z fałszu ku prawdzie

przestajesz być młody.

Śmieszą nas odrzutowce,

ta szczelina ciszy

między lotem a głosem

- jako rekord świata.

Były szybsze odloty.

Ich spóźniony głos

wyszarpuje nas ze snu

dopiero po latach.

Rozlega się wołanie:

Jesteśmy niewinni!

Kto to woła? Biegniemy,

okna otwieramy.

Głos urywa się nagle.

Za oknami gwiazdy

spadają, jak po salwie

tynk spada ze ściany.

Wisława Szymborska

ilustracja: ze strony

http://www.wiadomosci24.pl/artykul/leonidy_listopadowy_deszcz_spadajacych_gwiazd_115912.html

Kałuża

Dobrze z dzieciństwa pamiętam ten lęk.
Omijałam kałuże,
zwłaszcza te świeże, po deszczu.
Któraś z nich przecież mogła nie mieć dna,
choć wyglądała jak inne.

Stąpnę i nagle zapadnę się cała,
zacznę wzlatywać w dół
i jeszcze głębiej w dół,
w kierunku chmur odbitych
a może i dalej.

Potem kałuża wyschnie,
zamknie się nade mną,
a ja na zawsze zatrzaśnięta gdzie
z niedoniesionym na powierzchnię krzykiem.

Dopiero później przyszło zrozumienie:
nie wszystkie złe przygody
mieszczą się w regułach świata
i nawet gdyby chciały,
nie mogą się zdarzyć.

Wisława Szymborska

Niektórzy lubią poezję

Niektórzy
czyli nie wszyscy.
Nawet nie większość wszystkich ale mniejszość
Nie licząc szkół gdzie się musi,
i samych poetów,
będzie tych osób chyba dwie na tysiąc.

Lubią
ale lubi się także rosół z makaronem,
lubi się komplementy i kolor niebieski,
lubi się stary szalik,
lubi się stawiać na swoim,
lubi się głaskać psa.

Poezję
tylko co to takiego poezja.
Nie jedna chwiejna odpowiedź
na to pytanie już padła.
A ja nie wiem i nie wiem i trzymam się tego
jak zbawiennej poręczy.

Wisława Szymborska

Próba

Oj tak, piosenko, szydzisz ze mnie,
bo choćbym poszła górą, nie zakwitnę różą.
Różą zakwita róża i nikt inny. Wiesz.


Próbowałam mieć liście. Chciałam się zakrzewić.
Z oddechem powstrzymanym - żeby było prędzej -
oczekiwałam chwili zamknięcia się w róży.


Piosenko, która nie znasz nade mną litości:
mam ciało pojedyncze, nieprzemienne w nic,
jestem jednorazowa aż do szpiku kości.



Wisława Szymborska

Przy winie

Spojrzał, dodał mi urody,
a ja wzięłam ją jak swoją.
Szczęśliwa, połknęłam gwiazdę.
Pozwoliłam się wymyślić
na podobieństwa odbicia
w jego oczach. Tańczę, tańczę
w zatrzęsieniu nagłych skrzydeł.
Stół jest stołem, wino winem
w kieliszku, co jest kieliszkiem
i stoi stojąc na stole.
A ja jestem urojona,
urojona nie do wiary,
urojona aż do krwi.

Mówię mu, co chce: o mrówkach
umierających z miłości
pod gwiazdozbiorem dmuchawca.
Przysięgam, że biała róża,
pokropiona winem, śpiewa.
Śmieję się, przechylam głowę.
ostrożnie, jakbym sprawdzała
wynalazek, tańczę, tańczę
w zdumionej skórze, w objęciu,
które mnie stwarza.

Ewa z żebra, Venus z piany,
Minerwa z głowy Jowisza
były bardziej rzeczywiste.
Kiedy on nie patrzy na mnie,
szukam swojego odbicia
na ścianie. I widzę tylko
gwóźdź, z którego zdjęto obraz.



Wisława Szymborska